لەپێناو بنەبڕکردنی گەندەڵی

گەندەڵی دەردێکە سەرجەم کایەکانی کۆمەلگای کوردی تەنیوە وپێویستی بەوە هەیە کە شەووڕۆژی بۆ بخەینە سەریەک تاوەکو بتوانین بەسەریدا زاڵ ببین لەم پێناوەدا هەرچەند هەوڵ بدەین وبنوسین وماندووبین هەر کەمە ،هەرچەند کۆڕوسیمینار بگێڕدرێت وڕێکخراو پێک بێت بۆ بنەبڕکردنی هێشتا زۆر کەممان کردووە،ئەگەر چی لەوانەیە هەندێ کەس ئەمە بەزیادەڕوی بزانێت بەڵام ئەوەی لەناو ئەم کۆمەلگای کوردیەی خۆمان ژیابێت ئەوا دەزانێت ئەم کۆمەلگایە تووشی چی بووەو پێویستی بەچیە.بەلام کەسێک کە بە میوانداری دێتە هەرێمی کوردستان وبەوەفدێکی بەڕێزەوە بەرەو شوێنە جوانەکان ولەهۆتێلە بەرزەکان وشەقامە ڕازاوەکاندا گوزرەێک دەکات ئیتر ئەمە نازانێت چی لەکوردستان ڕوودەدات وئاشکرابوونی ئەم سکانداڵە گەورانە ناوەناوە هێمایەکە بۆ گڕکانی شاراوە لەناو ناخی ئەم ئەم گۆمەلگایەدا.کۆمەلگایەک کە قبولی ڕای بەرامبەر ناکات ونایەوێت بگۆِڕێت ونوێ ببێتەوەوشتە پیرۆزەکان ئەوەندە زۆرن کەس نازانێت بۆچی  لەبەرچی کەسێک پیرۆزە چونکە باوکی خەباتکار بووە یەکێکی تر لووت بەرزە چونکە برایەکی بەرپرسە ویەکێکی تریش ملیۆنێرە چونکە باب وباپیرانی ئاغابوون یان شێخ وئێستا خاوەنی چەندین کۆمپانیای گەورەن ،ئەمە کۆمپانیای برای سەرۆکە ئەمەهی برازایەتی ئەمەهی ئامۆزایەتی وئیتر بەم شێوەیە نەوتەکەمان دەردەهێنن ودەفرۆشن وئاودیوی دەکەن وپارەکە کەس نازانێت بۆ کوێ دەڕوات .

ئەم گەندەڵیە لەناو بچووکترین دەزگا هەست پێ دەکرێت ئەگەر بچیت لەهەر فەرمانگەیەک بپرسی دەبینیت چەندین کارمەندی هەیە کە زۆربەیان تەنها ڕۆژی مووچە وەرگرتن نەبێت چاویان بەم فەرمانگەیە ناکەوێت،لەهەموو دەزگاکانیش دەبێت بەڕێوەبەرەکە لەحیزبی دەسەڵات بێت یان گوێڕایەلی ئەوان بێت لەهەموو شتێک،دەبێت بەگوێی حیزب بکات وحیزب بیجولێنێت وناتوانێت لەقسەی حیزب دەربچێت ئیتر هەر لەقوتابخانەیە کەوە بگرە کە هەستیارترین دەزگایە تاوەکو ناو دیوانی وەزارەت وئەنجومەنی وەزیران،ئەمە هەمووی لەپێناوی ئەوەدایە حیزبە دەسەلاتدارەکان، یەکێتی وپارتی، هەتا ماون مانەوەی خۆیان لەلوتکەی دەسەڵات مسۆگەر بکەن ئینجا سەیر لەوەدایە ئەمانە دەیانەوێت بەم هەژموونەی خۆیان کێبەڕکێ بکەن لەگەل حیزبەکانی دەرەوەی دەسەڵات ئەم حیزبانەی کە لەوپەڕی چەوساوەییدا دەژین وبەهەموو شێوەیەک بێبەشکراون وتاوەکو نانێکیان پێ دەدەن سەد منەتیان لەسەر دەکەن کەنابێت ڕەخنە بگرن ونابێت بڵێن گەندەلی وکەموکورتی هەیە چونکە بەخۆیان بەشدارن لەم حکومەتە یان شتێکی لێوەردەگرن وەکو بلێی بەرتیلیان پێ بدەن تاوەکو خۆیان بێ دەنگ بکەن لەسەر گەندەلیەکان.بۆیە لەڕوانگەی دلسۆزیمان بۆچارەسەری ئەم بابەتە ئەم چەند پێشنیارانە  دەخەمە بەردەست بۆئەوەی ئەگەر یەکێک هەبێت گوێیان بۆ بگرێت:

1-  نەهێشتنی دەسەڵاتی حیزب لەناو حکومەت ئەمە داواکاری هەموو ئەم کەسانەیە کە بانگەواز دەکەن بۆ بنەبڕکردنی گەندەڵی.
2-  لێهاتوویی وشارەزایی وئەزموون بکرێتە بنەمای دامەزراندنی هەرکەسێک لەسەر هەر پۆستێک .
3-  لەکاتی بەرزکردنەوەی کەسێک بۆ پۆستێک لایەنی حیزبی لەبەرچاو نەگێرێت بەڵکو تەنها لایەنی زانستی ولیهاتووی ئەم کەسە پێوەر بێت نەک خزمایەتی وواسیتەکاری.
4-  دانانی دەزگایەک بۆ بنەبڕکردن ونەهێشتن وقەلاچۆکردنی گەندەلی کەلەکەسانی پاک وپەرێز خاوەێن پێکهاتبێت.
5-  دانانی یاسایەک بۆ ڕووبەڕووبوونەوی گەندەلکاری وهەر کەسێک لەسەری ئاشکرا بێت کەوا گەندەڵی ئەنجام داوە چ لەبەرتیل وەرگرتن یان بەکارهێنانی سامانی گشتی بۆ بەرژەوەندی خۆی یان بەکارهێنانی پەیوەندیە حیزبیەکان لەناو حکومەتدابۆ واستەو پلەو پایە ئەو کەسانە بدرێنە دادگاوبەسزایخۆیان بگەیەنرێن هەر کەسێک بێت ولەهەر ئاستێکدا بێت.
6-  سەرۆکی هەرێم بەخۆی سەرپەرشتی هەر دۆسیەیەک بکات کە لەتونای لیژنەکاندا نەبێت لێپرسینەوەی لەگەل بکەن.
7-  ئاشکرا کردنی سامانی گشت بەرپرسان وزانینی مووچەکانیان وسەرچاوەی داهاتیان .
8-  لیپرسینەوە لەو کەسانەی کە پێشتر دەستیان هەبووە لە ئەنجامدانی گەندەلی بەهەموو شێوەکانیەوە.چ ئیداری یان دارای یان سیاسی .
9-  ڕاگەیاندن ڕۆلێکی سەرەکی هەبێت لە ئاشکرا کردنی ئەم گەندەلیانەبۆ ئەوەی ڕای گشتی بجولێنێت دژی ئەم دیاردە پەرەسەندووە چونکە وابۆ خەلک نیشان دراوە کە ئەگەر گەندەلێ نەکەیت سەرکەوتوو نابیت.
10- دەست نیشانکردنی هۆکارەکانی گەندەلی وەکو بوونی بەرپرسی بالا لەپشت ئەوانەی ئەم کارە دەکەن وپێدانی بەخششی ڕادەبەدەر بەهەندێ کەسی نەشیاو وخەرجکردنی دارایی بێ گوێدانە ئەوەی ئایا ئەمە خزمەتی کۆمەلگا دەکات یان ناکات.
11- دەست نیشان کردنی پلە بەپلەی وەزارەتەکان لەڕووی گەندەلیەوە ودەست پێکردن لەوەی کە مەترسی زیاترە بۆسەر ئاسایشی هەرێم بە لەدادگایی کردنیان.
12- دادگایی کردنی گەندەلکاران لەدادگایەک کە ئەندامەکانی دوور لەگیانی حیزبی ودەسەڵاتی حیزبی دامەزرابن .

ئەمانەو چەندین هۆکاری تر هەن بۆ ئەوەی بتوانین گەندەڵیەکان لەڕوگ وڕیشەوە هەلبەکەنین.ئەگەر دەمانەوێت بەڕاستی قەلاچۆی بکەن ومەبەستمانە ئەم دەردە کوشندەیە لەناو دام دەزگاکاندا بنەبڕبکەین،هەروەها زۆر پێوەیستە لەم ناوەندە ئەوەش بڵێم کەوا پێویستە سەرچاوەی هەواڵ لەبەردەم ئەم کەسانە کراوە بێت کەتەنها بۆ مەبەستی لێکۆلینەوەو زانیاری وەرگرتن دەیانەوێت دەستیان بگات بەزانیاریە شارراوەکان چونکە ئەگەر دۆسیەکان دیار نەبن ئەوا ئەم جەنگە هەر بەردەوام دەبێت کەتیایدا ئەوەی براوەیە گەندەڵکارانن ئەوەش دە دۆڕاوە هەموو دلسۆزانی میللەتی کوردستانن.بۆیە پێویستە دروشمی سەرەکی حکومەتی داهاتوو لەم پێناوەدا بێت ئەگینا دیسان کۆمەلگای کوردی بەرەو نوشوستێکی تر شۆڕ دەبێتەوە کە لەئەنجامیدا تەنها ئەوانە دلخۆش دەبن کە دوژمنی کوردن،پێویستە گەندەلکاران بەردوژمنی کورد بناسرێن،هەروەکو پەرەلمانی عیراق گەندەلی بەتیرۆرێکی تر ناساندبۆئەوەی ئەوانەی گەندەلی دەکەن هەمان سزای تیرریستان بیانگرێتەوە،ئەگینا ناکرێت ئێمەلەلایەک بەرەو بنیاتنان هەنگاو بنێین ولەلایەکی ترەوە کەسانێک بۆمبی نەهێنی لەناو دام دەزگا ئیداریەکاندا بچێنن بۆ ئەوەی ڕۆژانە بەڕوویی هاوڵاتیاندا بتەقێتەوە.

عبدالعزیز هاشم