کورد و سه‌رکرده‌کانی

دوای ڕاپه‌ڕینه‌که‌ی به‌هاری ۱۹۹۱ ی کوردستان و ئه‌و نیمچه‌ ئازادییه‌ی به‌ خوێنی هه‌زاران ڕۆڵه‌ی هه‌ژاری ئه‌م گه‌له‌ به‌ دیی هات، هه‌موو کورد چاوی بڕیبووه‌ سه‌ربه‌خۆیی و ئازادی تاهه‌تای. به‌ تایبه‌تی دوای ڕووخانی ڕژێمی به‌عس له‌ ۲۰۰۳ ئیتر کورد دڵنیا بوو له‌ ڕه‌خسانی هه‌ل بۆ ڕاگه‌یاندنی ده‌وڵه‌ی کوردی. به‌لایه‌نی که‌مه‌وه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی که‌رکوک و هه‌موو ناوچه‌ دابڕاوه‌کانی تر به‌ به‌دره‌و ده‌سان و جه‌لاولا و خانه‌قین و جه‌به‌ل حه‌میرینیشه‌وه چاوه‌ڕوانی هه‌موو تاکێکی کورد بوو له‌ سه‌رکردایه‌تی کورد، به‌ڵام ئه‌م دوو پارته‌ خۆفرۆش و به‌رژه‌وه‌ندی په‌رست و نۆکه‌ری بێگانه‌یه‌ نه‌ک ته‌نیا ئه‌وه‌یان نه‌کرد، به‌ڵکو هه‌ڵسان به‌ درووستکردنه‌وه‌ی عێراق و به‌هێز کردنی ئه‌و ووڵاته‌ی که‌ به‌ درێژایی ده‌یان ساڵه‌ی ڕابردوو جگه‌ له‌ قڕ کردن و کیمیا باران کردن و به‌ عه‌ره‌ب کردن و ئه‌نفال کردن هیچی تری بۆ کورد به‌ ڕه‌وا نه‌بینیوه‌.

گاندی و گیفارا و عومه‌ر موختار و چه‌ندین سه‌رکرده‌ی تر نه‌ک ته‌نیا هاونه‌ته‌وه‌کانیان، به‌ڵکو هه‌موو جیهان شانازییان پێوه‌ ده‌کات که‌ چۆن گیانی خۆیان به‌خت کردووه‌ له‌ پێناو خاکه‌که‌یان و به‌ر قه‌رار کردنی ئاشتی و ئازادی و دیموکراسی و ڕه‌ت کردنه‌وه‌ی زوڵم و سته‌م و ژێر ده‌سته‌یی. به‌ڵام له‌م مه‌مله‌که‌ته‌ی ئێمه‌ چاک و خراپ، شه‌ڕو ئاشتی، ڕه‌ش و سپی به‌ ده‌ست دوو بنه‌ماڵه‌ی خۆفرۆش و ماستاوچییه‌وه‌یه‌.

به‌ ناو سه‌رکرده‌کانمان به‌ شانازییه‌وه‌ باسی ئه‌وه‌ ده‌که‌ن که‌ ئه‌گه‌ر ئه‌وان نه‌بوونایه‌ عێراقی تازه‌ به‌ ئاسانییه‌ درووست نه‌ ئه‌بووه‌وه‌ و شانازی ده‌که‌ن که‌ کورد هیچ کاتێتک داوای سه‌ربه‌خۆیی نه‌کردووه‌ و ئه‌یه‌وێت له‌ چوار چێوه‌ی عێراق بمێنێته‌وه‌ و سازشی له‌ مافی خۆی کردووه‌ و درووستبونی ده‌وڵه‌تی کوردیش به‌ خه‌ونی شاعیران ده‌زانێت.

ئه‌و سه‌رکردانه‌ی که‌ به‌ دڵسۆزییه‌وه‌ بۆ کورد تێکۆشاون هه‌ر زوو له‌ لایه‌ن دوژمنانه‌وه‌ له‌ ناو براون. به‌ڵام ئه‌م دوو بنه‌ماڵه‌یه‌ چونکه‌ هه‌ر خزمه‌تیان به‌ داگیرکه‌ران کردووه‌، له‌ لایه‌ن ئه‌وانیشه‌وه‌ پشتگیرییان کراوه‌. مه‌لا مسته‌فا سه‌ره‌تا وه‌ک سه‌رۆک خێڵ هه‌ڵسوکه‌وتی ده‌کرد و به‌رگری له‌ مه‌ڕ و ماڵات و باخ و خێڵی بارزانی ده‌که‌رد. به‌ هۆی هه‌ڵه‌ی چه‌ند که‌سێکی دیاری ئه‌وسای کورد کرا به‌ سه‌رۆکی پارتی و ڕابه‌ری شۆڕشی کورد.

هه‌موو ئه‌و ده‌سکه‌وتانه‌ی که‌ مه‌لا مسته‌فا له‌ ژیانی خۆی بۆ کوردی به‌ده‌ست هێنا ته‌نیا ئاشبه‌تاڵێک بوو که‌ تا کورد ماوه‌ به‌ ده‌ستییه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت. ئه‌و ته‌نیا خه‌می ده‌سته‌ڵات و به‌رژه‌وه‌ندی بنه‌ماڵه‌که‌ی خۆی بووه‌. ئه‌گه‌ر دوور و نزیک هه‌ستی کردبێت که‌ که‌سێک هێزی هه‌یه‌ و ئه‌توانێت له‌ داهاتودا شان بدات له‌ شانی ئه‌وا هه‌ر زوو به‌ زوو پلانی کوشتنی داڕشتووه‌ و له‌ ناوی بردووه‌. به‌ نموونه شه‌ڕی سۆفییه‌کان، حه‌مه‌د ئاغای مێرگه‌ سووری، فاخیری کوڕی، سه‌رۆک عه‌شیره‌ته‌کانی هه‌رکی و نزوری و زێباری و برادۆست. بنه‌ماڵه‌ی به‌رزانی چونکه‌ زمانی گفتوگۆ نازانن پیشه‌ی هه‌میشه‌ییان له‌ ناو بردنی نه‌یاره‌کانیان بووه‌ و دوایش بۆ خۆ ڕزگار کردن له‌و تاوانه‌ی که‌ کردوویانه‌ تۆمه‌تی جیا جیایان بۆ دروست کردوون.. کوشتنی ڕۆژنامه‌نووس سه‌رده‌شت عوسمان له‌ سه‌ر بابه‌تێک به‌ ناوی من ئاشقی کچه‌که‌ی به‌رزانیم ئه‌وه‌ ئه‌سه‌لمێنێت که‌ ئه‌وان عه‌قڵییه‌تێکی خێڵه‌کی و به‌عس ئاسایان هه‌یه‌ و توانای قبووڵ کردنی ڕه‌خنه‌ گرتنیان نییه‌. چونکه‌ نووسه‌ر له‌ بابه‌ته‌که‌یدا باس له‌ ناداد په‌روه‌ری و نا یه‌کسانی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ کوردستان ده‌کات. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌و زاوای سه‌رۆک بووایه‌ ئه‌وا ئه‌ویش وه‌ک کوڕه‌کانی سه‌رۆک له‌ خۆش گوزه‌رانییا ده‌بوو، کۆشک و ته‌لاری له‌ ئه‌وروپا و ئه‌مریکا ئه‌کڕی. که‌چی مه‌سڕوڕ به‌رزانی که‌ کوڕی مه‌سعود به‌رزانییه‌ به‌ ده‌ستی خۆی ئه‌ی کوژێت به‌ مانای سه‌ندنه‌وه‌ی تۆڵه‌ی شه‌ره‌فه‌، چونکه‌ نووسه‌ر باس له‌ کچی سه‌رۆک ده‌کات. بنه‌ماڵه‌که‌ی سه‌رده‌شیش ناتوانن داوای دادگایی کردنی بکوژانی کوڕه‌که‌یان بکه‌ن. لێدان و کوشتن و بێسه‌ر و شوێن کردنی لاوانی کورد به‌ ده‌ستی ئه‌م بنه‌ماڵه‌یه‌ ئه‌وه‌نده‌ زۆره‌ که‌ هچ ئه‌قڵێک قبووڵی ئه‌مه‌ ناکات که‌ چۆن به‌ ناو سه‌رۆکێک ئاوا حوکومڕانی ووڵاته‌که‌ی بکات. پێویسته‌ له‌سه‌ر تاکی کورد چیتر به‌ پیرۆزی سه‌یری ئه‌م دوو بنه‌ماڵه‌یه‌ نه‌کات و هه‌رچی زووه‌ ڕاپه‌ڕینێکی سه‌رتاسه‌ری وه‌ک به‌هاری ۱۹۹۱ له‌ دژی ئه‌م سه‌رکرده‌ خۆفرۆش وخائین و دکتاتۆرانه‌ بکات.